تحقیق و پژوهش > مقالات
خشکی و خشکسالی

مسئله خشکی و خشکسالی از مقوله هایی است که بحث پیرامون آن در جوامع اقلیمی هنوز ادامه دارد و ماهیت آن پیچیده و شیوه لمس دقیق آن بس مشکل می باشد. دلیل عمده این مشکل از این واقعیت سرچشمه می گیرد که بروز خشکی متکی به عوامل مختلف است. از این رو نه تنها درتعریف خشکی بلکه در ارائه شاخصها نیز اتفاق نظر چندانی وجود ندارد. بطورکلی امروزه پذیرفته شده که خشکسالی های شدید حاصل تغییرات چرخش اتمسفری وجابجایی سیستمهای سینوپتیکی در مقیاس وسیع می باشد.

خشکسالی ولزوم مطالعه آن
خشکسالی هواشناسی معمولاً براساس درجه خشکی (در مقایسه با مقادیر نرمال یا میانگین ) و طول دوره خشکی تعریف می شود .
اصطلاح خشکسالی Drought با پدیده خشکی Aridity متفاوت است . خشکی به یک فقدان عمومی از بارندگی اشاره دارد وحاکی از شرایط مزمن یا ادامه دار می باشد. اما خشکسالی اشاره به انحراف از شرایط متوسط یا عادی دارد . این وضعیت زمانی اتفاق می افتد که میزان بارندگی کمتر از ۷۵ درصد متوسط بارش دریک دوره طولانی دریک منطقه باشد . خشکسالی ویژگی واقعی یک منطقه نبوده ودر هر رژیم آب وهوایی ممکن است اتفاق بیفتد حتی مناطق مرطوب که مقدار بارش نسبت به مناطق خشک بسیار زیاد است.
خشکسالی یکی از نوسانهای اقلیمی است که عدم شناخت اصولی این پدیده زیانهای سنگین براقتصاد و طبیعت یک منطقه وارد می سازد. با توجه به اینکه خشکسالی از بلایای طبیعی محسوب می شود، از جهات مختلف میزان / شدت / طول مدت واقعه / کل گسترش منطقه ای / کل تلفات جانی / خسارات اقتصادی / اثرات اجتماعی / اثرات بلندمدت / غیره منتظره بودن و وقوع خطرات مرتبط دارای اهمیت ویژه ای می باشد.
وقوع خشکسالی امری اجتناب ناپذیر بوده و فقط با اتخاذ روشهای مناسب می توان خسارات این بلیه را کاهش داد. پدیده خشکسالی در زمانهایی مشاهده می شود که توزیع بارش سالانه طوری است که بخشهایی که بایستی آن را مورد استفاده قرار دهند قادر به استفاده بهینه از این ریزشها نخواهد بود. خشکسالی پدیده بی سروصدای طبیعت است که به طور خزنده ایجاد می شود. که بالطبع آثار تخریبی گسترده و شدیدی را به جای می گذارد.
با توجه به موقعیت جغرافیایی استان قزوین و شرایط اقلیمی دشت قزوین که در زمینه کشاورزی از پتانسیل بالقوه بالایی برخوردار است، همچنین نوسانات و تغییرات زمانی و مکانی بارش دراین منطقه ملموس است. و به دلیل عدم یکنواختی بارش، مناطق پربارش و کم بارش براحتی قابل شناسایی است. بنابراین بررسی آماری جهت شناسایی روند دوره های خشکسالی و تر سالی گام اولیه برای پیشبرد این موضوع می باشد. بهمین دلیل به منظور شناخت اجمالی از شرایط بارش منطقه قزوین، ایستگاه سینوپتیک قزوین بعنوان یک ایستگاه معرف انتخاب و پارامتر بارش آن در طول دوره آماری (۸۴-۱۳۴۹) مورد بررسی قرار گرفت.

تاریخچه ایستگاه سینوپتیک قزوین
در سال ۱۳۳۴ هجری شمسی اولین ایستگاه هواشناسی سینوپتیک در شهرستان قزوین آغاز به کار کرد. در سال ۱۳۵۳، پس از نوزده سال فعالیت، به درخواست شرکت هواپیمایی خدمات ویژه قزوین به آن مکان منتقل گردید. و در حال حاضر نیز در آن محل به صورت شبانه روزی فعال می باشد.

تحلیل بارندگی دراز مدت ایستگاه قزوین
میانگین بارندگی سالانه ایستگاه قزوین درطی دوره آماری (۱۳۸۵-۱۳۴۹ ) ۳۱۷ میلیمتر است. حداقل بارندگی سالیانه در سال ۱۳۵۲ با ۸/۱۸۹ میلیمتر بوده و پرباران ترین سال با بارندگی ۱/۴۸۱ میلیمتر سال ۱۳۶۳ بوده است .
بررسی مقادیر بارندگی سالیانه از سال ۱۳۴۹ تا۱۳۸۵ نشان می دهدکه۱۸ سال کمتر از میانگین بارندگی بلند مدت در این شهر اتفاق اقتاده است و در صورت پذیرش تعریف خشکسالی با مقادیر بارندگی کمتر از میانگین عملاٌ ۱۸ سال، از سال ۴۹ تا ۸۵ قزوین با خشکسالی مواجه بوده است.
توزیع بارندگی در این ایستگاه بگونه ای است که ۱/۳۰ درصد بارندگی سالیانه در بهار ، ۶/۱% در تابستان ، ۵/۲۷% در پاییز و ۸/۴۰% در زمستان ریزش می نماید. بیشترین ریزش جوی در طول سال در ماههای آبان تا اردیبهشت رخ داده که در حدود ۹۱% از بارش سالیانه را به خود اختصاص می دهد.
بارندگی در سال ۱۳۸۵ ، ۱/۳۲۶ میلیمتر بوده است که در مقایسه با میانگین بلندمدت نزدیک به ۳ درصد افزایش بارش را نشان می دهد. نمودار ذیل مقایسه بارندگی ماهانه قزوین در سال ۱۳۸۵ با دوره آماری (۱۳۸۵-۱۳۴۹) را نشان میدهد.

بررسی وضعیت خشکسالی:
با بررسی وضعیت خشکسالی با استفاده از شاخص های مختلف خشکسالی در مقیاس سالانه در طول دوره آماری، ۱۲ تا ۱۶ سال قزوین با خشکسالی مواجه گردیده که ۸ سال از میان این سالها با خشکسالی شدید مواجه بوده است. همچنین در مقیاس ماهانه در سال ۱۳۸۵ ماههای فروردین، خرداد، تیر ، مرداد ، شهریور،آذر، دی ، بهمن ، اسفند کمتر از میانگین بلند مدت دوره آماری بارش داشته اند.

شناخت روند بارندگی ایستگاه قزوین
برای شناخت روند نوسانات بارش قزوین از روش میانگین متحرک استفاده گردید که سه دوره متناوب خشک و تر در این ایستگاه قابل تشخیص می باشد. دوره خشکسالی ۱۰ ساله که از سال ۱۳۴۹ تا سال ۱۳۵۷ تداوم یافته است. دوره دوم که توام با ترسالی بوده و تا سال ۱۳۷۵ ادامه یافته است. و دوره ۶ ساله سوم که روند خشکسالی را تا سال ۱۳۸۱ نشان می دهد. از این تاریخ به بعد افزایش بارش را تا سال ۱۳۸۵مشاهده می کنیم.



سه شنبه ۲۱ اسفند ۱۳۸۶
۱۲:۴۵:۰۶
تعداد بازدید ها از این صفحه: ۷۰۰۸



تعداد بازدیدکنندگان کنونی: ۳

تعداد کل بازدید کنندگان: ۷۲۵۷۸۷










Copyright © QazvinMet All rights reserved
E-mail : info@qazvinmet.ir - Design and Power by: CaspianITC